sobota, 27 maja 2017

Co warto zobaczyć w kościele w Zabłotowie?

Zabłotowski kościół pw. Trójcy Przenajświętszej jest prawdopodobnie już piątym w historii parafii. Pierwszy istniał jeszcze przed oficjalną fundacją z 1605 r. Ich losy były bardzo burzliwe i łączyły się nierozerwalnie z historią mieszkańców.
Obecna świątynia została wybudowana w latach 1898-1902 na miejscu drewnianego kościoła z 1833 r. Po II wojnie światowej proboszcz Michał Rozlepiło uratował część wyposażenia kościoła, zabierając je do wagonu w czasie tzw. ekspatriacji 24 X 1945 r. Ocalone rzeczy zostały przekazane parafii w Starym Kurowie i jej filiom (woj. lubuskie). Większość z nich uległa rozproszeniu i jest trudna do zidentyfikowania. W ołtarzu głównym kościoła w Starym Kurowie znajdują się dziś zabłotowskie figury śś. Piotra i Pawła, zaś w kościele w Starym Dzikowie na Podkarpaciu zainstalowano przywiezione z powrotem z Wielkopolski organy (wykonane przed 1936 r.). Jeszcze w 1945 r. żołnierze radzieccy spalili w Zabłotowie część wyposażenia: ołtarze, ambonę, chrzcielnicę i ławki.

ARCHITEKTURA

Jak napisała p. dr Grażyna Ruszczyk: "Kościół w Zabłotowie (...) zarówno pod względem układu przestrzennego, jak i dekoracji wyróżnia się na tle prowincjonalnych świątyń powstających w Galicji pod koniec w. XIX i na pocz. XX. (...) Detal i motywy dekoracyjne zaczerpnięto głównie z architektury średniowiecznej (półkoliste i ostrołukowe zamknięcia otworów, sklepienia krzyżowe, sterczyny, schodkowe szczyty), ale i nowożytnej (pilastry i półkolumny o roślinnych kapitelach)." Kościół posiada korpus na rzucie kwadratu, trójnawowy, bazylikowy, z prezbiterium o szerokości nawy głównej od południa i wieżą od frontu (od północy).
Najbardziej zwracają na siebie uwagę malowidła, które na pierwszy rzut oka cofają nas w czasy romańskie-bizantyjskie. Takie skojarzenie mogą w nas budzić szerokie pasy białe i ceglaste, rozdzielone czarnymi opaskami widoczne na półkolumnach, gurtach i podłuczach arkad. Na pasach białych umieszczono czerwone krzyże równoramienne, a na ceglastych - złote korony.
W dekoracji malarskiej nawy głównej i prezbiterium "(...) pod gzymsem trójpasmowy fryz, składający się z szerokiego pasa splotów winnej latorośli na granatowym tle, ujętego dwoma wąskimi dekoracyjnymi pasami, w kolorach czerwono-czarno-szaro-złotej: dolnym, zbliżonym do klimationu kwiatowego i górnym złożonym z krzyży równoramiennych." Niestety, polichromie ścienne są w wielu miejscach zniszczone i czekają na prace konserwatorskie. U mieszkańców istnieje pokusa "taniego remontu" - zamalowanie na jeden kolor wszystkich ścian (najbardziej uszkodzone boczne nawy są już przemalowane na biało). Miejmy nadzieję, że kościół zostanie zauważony przez odpowiednie instytucje odpowiedzialne za ochronę zabytków na Kresach. 

WYPOSAŻENIE
W kościele nie zachowało się nic z inwentarza ruchomego sprzed 1945 r. Po odzyskaniu kościoła 15 X 1991 r. i stopniowych remontach, na miejscu gromadzone są przedmioty mające wartość historyczną:
  • Rzeźba "Martwy Chrystus", drewno polichromowane, XIX w.
  • Rzeźby: "Św. Piotr", "Św. Paweł", drewno polichromowane, prawdopodobnie pocz. XX w.
  • Ołtarz główny neogotycki, drewniany, trójdzielny z zamkniętym półkoliście polem środkowym, którym znajduje się współczesny obraz Świętej Trójcy. Pole środkowe ujęte w pary kolumn, zwieńczone trójkątnym szczytem, a bardzo wąskie, ażurowe pola boczne zwieńczone są wimpergami i pinaklami. W trójkątnym szczycie widoczny herb franciszkański wpisany w koło. Ołtarz wykonany w 1910 r., przywieziony w 2002 r. z dawnej kaplicy sióstr felicjanek ze Śniatyna.
  • Oleodruk "Bł. Jakub Strepa adorujący Najświętszy Sakrament", wykonany pomiędzy 1909 a 1914 r. w Wielkim Księstwie Poznańskim, znaleziony we wsi Poticzok k. Śniatyna jesienią 2016 r. Na wiosnę 2017 r. odnowiony i oprawiony w nowe ramy z passe-partout i podpisem w j. ukr. został umieszczony na ścianie w zakrystii. Wizerunek z oleodruku odtwarza polichromię na sklepieniu kościoła w Kutach z 1909 r. - jedyne zachowane przedstawienie z postacią błogosławionego Jakuba na terenie archidiecezji lwowskiej. Autorem malowidła jest artysta Wacław Jakub Jeziorko (1854-1935) z Bochni, twórca malowideł w kościele pojezuickim w Kołomyi.
  • Oleodruki: "Najświętsze Serce Pana Jezusa", "Niepokalane Serce Najświętszej Maryi Panny", okres międzywojenny, zawieszone vis-à-vis po obydwu stronach wejścia do nawy głównej pod chórem.
REPLIKI, REPRINTY
  • Neogotycki krzyż mosiężny, wys. 65 cm.
  • Fotografie przedwojennych proboszczów wielokrotnie powiększone: ks. Leon Nowicki (ok. 1910), ks. Ludwik Staufer (1913), ks. Michał Rozlepiło (1933).
  • planowane jest sukcesywne uzupełnianie zbiorów w podobne przedmioty.


Opr. A. Więch
Cytaty i część informacji z pracy: G. Ruszczyk, Kościół parafialny w Zabłotowie, [w:] Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa ruskiego, red. J. K. Ostrowski, t. 14, Kraków 2006, s. 484, 487-488.

czwartek, 27 kwietnia 2017

Ukraińskie reakcje na rozbiórkę nielegalnego pomnika UPA na Podkarpaciu

Krótko mówiąc, wiele szumu zrobiło się w ukr. mediach i portalach społecznościowych z powodu "zniszczenia, profanacji, rozbicia, rozbiórki w obecności przedstawiciela władzy".
Wielu Ukraińców uważa, że odpowiedzialnością za powyższe wydarzenie należy obciążyć nie tyle polskich nacjonalistów, co siły rosyjskie, gdyż rosyjskojęzyczne komentarze pochwalają robiórkę pomnika... Nawet jeden z artykułów zatytułowano pytaniem: "Ile Moskwa zapłaciła za rujnowanie pomnika UPA w polskiej wsi Hruszowice?"
Niestety, główne siły zła i oskarżeń idą w kierunku Polski. Rozbiórka pomnika, wg naszych sąsiadów zza Sanu, jest jawną prowokacją przeciw ukraińskim obchodom rocznicy akcji "Wisła", które dwa dni później miały się rozpocząć w Przemyślu (w tym roku pierwszy raz bez rządowego dofinansowania).

Wyniki w wyszukiwarce po ukraińsku.
Źródło: Google
Jeśli na Ukrainie nie rozpoczną się rzetelne dyskusje historyków o trudnych momentach z przeszłości "małej ojczyzny" i całego narodu, to spodziewam się eskalacji konfliktu. Małym pocieszeniem jest fakt, że wielu nacjonalistów przelewa teraz krew na ukraińskich "kresach" w Donbasie. Bez krwawiącego Wschodu, byłoby większe zagrożenie otwartych prowokacji w okolicy Medyki, Krościenka i Korczowej...

wtorek, 11 kwietnia 2017

Policjanci z Zabłotowa na Syberii


Posterunek polskiej policji znajdował się na wprost plebanii, na prawo przed kościołem. Dziś jest to budynek mieszkalny rodziny ukraińskiej przesiedlonej tuż po wojnie z okolic Rzeszowa.