Pokazywanie postów oznaczonych etykietą ludobójstwo. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą ludobójstwo. Pokaż wszystkie posty

środa, 11 maja 2016

Ks. Franciszek Moździerz rodem z parafii Zabłotów nie żyje

Z wielkim smutkiem przyjąłem informację o śmierci ks. Franciszka. Nie było mi dane go poznać, choroba zatrzymała go w szpitalu na Pomorzu między Kołobrzegiem i Szczecinem. Wcześniej organizował pielgrzymki Polaków do rodzinnych stron - Zabłotowa i Trójcy - ziemi uświęconej potem i krwią... To on w dużej mierze przyczynił się do budowy pomnika na mogile ofiar UPA w Trójcy i uroczystego poświęcenia przy udziale ukraińskich mieszkańców i władz.
ks. Franciszek Moździerz
(1931-2016)
W niedzielę 15 maja w Zabłotowie o godz. 11:30 zostanie odprawiona Msza św. w intencji zmarłego ks. Franciszka. Przybliżę też wtedy jego sylwetkę parafianom.

Niech Bóg wynagrodzi mu jego wierność powołaniu!
Requiem aeternam dona ei, Domine!

TUTAJ można przeczytać informację o śmierci Księdza w jęz. ukraińskim.

Poniżej zamieszczam biogram opracowany przez kleryka Jakuba Suszyńskiego:
"Ks. Franciszek Antoni Moździerz urodził się 18.06.1931 roku. Rodzicami byli Marian i Rozalia, miał jednego starszego brata Józefa-Edwarda. Ojciec zginął w czasie II wojny światowej. Matka z dziećmi w niemal cudowny, opatrznościowy sposób uratowała się. Po zawierusze wojennej wdowa z dziećmi zamieszkała na ziemiach zachodnich. Tu Franciszek został uczniem Niższego Seminarium Duchownego w Gorzowie [...]. Często odwiedzała go mama i brat, czuć było wyjątkową więź życia rodzinnego. Należał do Sodalicji Mariańskiej, której opiekunem był ojciec duchowny ks. Wiktor Panecki.
Poświęcenie pomnika ofiar UPA
wspólnie z grekokatolickim ojcem, 1992 r.
W 1951 roku wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Gorzowie Wlkp. [...]. Święcenia kapłańskie przyjął w katedrze gorzowskiej w 24.06.1956 roku z rąk biskupa Michała Klepacza.
W czasie jednego z przyjazdów do Zabłotowa
Po święceniach pracował w Szczecinie w parafii św. Stanisława Kostki, gdzie proboszczem był wówczas ks. Lisowski. Był kapłanem pełnym kultury urobienia i rozmachu w pracy duszpasterskiej. Pracował jako katecheta oraz prowadził zespół chóru parafialnego. Po dwóch latach został wikarym w Gryfinie. Tutaj proboszczem był ks. Kowalski. Po roku pracy w Gryfinie w 1959 roku został proboszczem w Wełtyniu. Oczkiem w głowie proboszcza staje się zabytkowy kościół parafialny, zdobywa też lokum na plebanię. W Wełtyniu pracuje do 1967 roku. W tym czasie zostaje przeniesiony do Pełczyc, pracując tam do 1974 roku, mając do pomocy wikarego. Od 1974 do 1977 pracuje jako proboszcz w Resku, kładąc podwaliny pod przyszłe sanktuarium maryjne. W 1977 roku zostaje proboszczem parafii św. Krzyża na Pogodnie w Szczecinie, gdzie kontynuuje budowę kościoła parafialnego, pogłębia też swoją wiedzę uzyskując tytuł magistra teologii. W trudnym okresie przełomu ustrojowego 1980 r. ks. Franciszek jako proboszcz parafii, na terenie której mieszkało kilka tysięcy stoczniowców, ofiarnie angażował się w pomoc duchową, a podczas stanu wojennego także w materialną niesioną wszystkim rodzinom szczególnie internowanych.
W czasie rekolekcji w Polsce, 2012 r.
W roku 1983, został proboszczem parafii św. Józefa w Trzebuszu. Troską otoczył kościół parafialny i filialny. Zorganizował kaplicę w Gorzysławiu. Proboszczem w Trzebuszu był 27 lat. Został w parafii jako rezydent aktywnie włączając się w duszpasterstwo w dekanacie trzebiatowskim. Od 2005 do 2015 był kapelanem Domu Pomocy Społecznej w Jarominie.
Zmarł 7 maja 2016 r. o godz. 23:30."

niedziela, 27 marca 2016

Poszukiwanie zamordowanych z Trójcy

Fakt o ludobójstwie na Polakach we wsi Trójca k. Zabłotowa nie dotarł od razu do wszystkich zainteresowanych. Krewni ofiar żyjący w Ameryce nie orientowali się w całym zamieszaniu, jakie stworzyła wojna. Listy mogły dochodzić z opóźnieniem, albo przepaść gdzieś na froncie.
Po zakończeniu wojny, krewni z zagranicy publikowali ogłoszenia w polskiej prasie z nadzieją, że ktoś się odnajdzie. Poniżej zamieszczam informację o rodzinie Adlerów.
Władysław Adler, ur. w 1885 r. w Trójcy, oprócz gospodarstwa rolnego, utrzymywał się z zawodu kołodzieja. Niestety, oddział UPA, najeżdżając na wioskę 23.10.1944 r., zamordował również jego rodzinę, a przynajmniej samego Władysława, bo tylko jego imię z tym nazwiskiem widnieje na liście ofiar.

Ogłoszenie z gazety informuje o Władysławie z żoną Pauliną (z d. Różycka) i synami Antonim i Michałem. Zostało wysłane przez Wiktorię Johnson z d. Adler, zam. na Brooklynie, ur. w 1896 r. w Trójcy jako córka Marcina Adlera i Apolonii z d. Sabner. Wiktoria wyemigrowała do USA w 1938 r. prawdopodobnie jako wdowa (miała niecałe 53 lata). Wiadomo, że w małżeństwie Władysława i Pauliny, oprócz synów - Antoniego i Michała, narodziły się trzy córki: Stefania (1908 r.), Rozalia (1910 r.) i Apolonia (1914 r.) - ich losy są nieznane.

Poniżej zamieszczam znalezione ogłoszenie w "Gazecie Lubelskiej" z 16.08.1946 r. (R. 2, nr 224, s. 5):
opr. A. Więch

środa, 17 lutego 2016

Jak „bohaterzy” zniszczyli parafię Pistyń k. Kosowa w 1943 r. (cz. II)

[cz. I znajdziesz TUTAJ]
Sylwetka proboszcza – ks. kan. Józefa Grzesiowskiego

Ks. Józef Grzesiowski urodził się w 1891 r. Przyjął święcenia kapłańskie we Lwowie w 1923 r. Na obecnym etapie badań nie znana jest jego pierwsza placówka duszpasterska ani miejsce urodzenia. W latach 1924-1930 był wikariuszem-ekspozytem parafii NMP z Góry Karmel w Delawie (dek. buczacki). Od 1930 do 1943 r. pełnił obowiązki proboszcza parafii Trójcy Przenajświętszej w Pistyniu (dek. kołomyjski), z przerwą w latach 1939-1942, kiedy to ukrywał się w Krakowie. Nie znamy powodu jego ucieczki z parafii. W tym czasie zastępował go ks. Franciszek Nowak. Schematyzm diecezjalny odnotowuje u ks. Józefa  tytuł Expositorium Canonicale (1937) i „Złoty Krzyż Zasługi” (1938).  
Po powrocie na parafię w Pistyniu ks. Józef Grzesiowski starał się być przystępny dla każdego, niezależnie od wyznania i narodowości. Przyjaźnił się z grekokatolickim proboszczem (o. dr Wasyl Babyn). Razem wspierali się w pracy duszpasterskiej, np. w czasie spowiedzi. Gdy Niemcy i ukraińska policja likwidowała miejscowych Żydów w czasie akcji 9 kwietnia 1942, wielu z nich uciekło w górskie lasy. Później znajdowali pomoc także u polskiego proboszcza, który dawał im jedzenie. Jeden z nich – 40-letni Żyd – w tym czasie poprosił o chrzest. Matką chrzestną była s. Agnieszka Siwiec ze Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi, kucharka na plebanii. Żyd ukrywał się na strychu stajni i przyjął nowe imię Krzysztof. Niestety, został później złapany, w czasie przesłuchania nie zdradził jednak osób, które mu pomagały.
Wg relacji s. Racheli Szulc, ks. Grzesiowski był chory na cukrzycę: "Żadna ranka już mu się nie goiła. Leczył się u lekarza w Kosowie. Był dla nas dobry, ale jednocześnie nerwowy. Nie można mu było się sprzeciwić. Pod pachą zrobił mu się  wrzód i nie chciał się goić; mówiono, że z tej rany już się nie wyleczy. Ona byłaby przyczyną jego śmierci." Wg niej: "(...) był patriotą polskim. Zbudował ochronkę i dom ludowy w Pistyniu, kościół dojazdowy i dom ludowy we wsi Szeszory (...)".
Ks. Józef tragicznego dnia 24 lipca 1943 r. przebywał na plebanii ze swoją mamą, s. Agnieszką i Kazimierą Lichota – instruktorką zielarską z ramienia Polskiego Komitetu Opiekuńczego w Kołomyi, absolwentką UJ. Na podstawie zachowanych relacji można odtworzyć w zarysie tok wydarzeń z soboty na niedzielę 24/25 lipca. 
Po wspólnej kolacji, s. Józef poszedł do swojego pokoju - miał chwilę czasu na modlitwę brewiarzową i doszlifowanie kazania. Następnego dnia (25 lipca) był oczekiwany z kazaniem odpustowym w sąsiedniej parafii św. Anny w Jabłonowie (9 km). Na odpust zaprosił go proboszcz Piotr Szafraniec - długoletni przyjaciel. Ostatecznie, uroczystą sumę odprawiono bez niego…
Ciąg dalszy historii (część III) jest TUTAJ
Ks. Józef Grzesiowski, proboszcz z Pistynia, na obozie harcerskim. Lata 30-te XX w.
(Źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe)

sobota, 13 lutego 2016

Jak „bohaterzy” zniszczyli parafię Pistyń k. Kosowa w 1943 r. (cz. I)

Zarys historii miejscowości
Pistyń do 1939 r. był położony w powiecie kosowskim, w województwie stanisławowskim na południowo-wschodnim krańcu Polski (dziś Ukraina). Leży przy drodze z Kołomyi do Kosowa. Pierwsza wzmianka o jego istnieniu pochodzi z 1375 r. W 1416 r. król Władysław Jagiełło potwierdził nadanie wsi Pistyń (Pyestina) dla Wasylka Teptukowicza.

Mapa z 1855 r.
Rejestr podatkowy z 1515 r. odnotowuje działające tam warzelnie soli, a właścicielami była rodzina Buczackich. Ich siedziba znajdowała się północno-wschodniej części wsi, na górze zwanej Zamczysko. Z czasem wieś przeszła na własność rodziny Potockich. Teren ten był w XVI-XVII wieku często najeżdżany przez wojska tatarskie. Największe spustoszenie Pistynia nastąpiło w 1621 r. W 1688 r. istnieje nowy zamek, już na innym miejscu, nad rwącym strumykiem Szkarban (dziś Szturbak). Do dziś zachowały się jego ziemne umocnienia.
Pośród pewnych umocnień wybudowano grekokatolicką cerkiew Zaśnięcia NMP (1600 r.). Obecna cerkiew pochodzi z 1858 r. Prowadzi do niej tylko wąska kładka nad rzeczką Pistyńką. Wielką atrakcją jest każdy pogrzeb, gdyż trumnę - dla bezpieczeństwa - zawiesza się na specjalnych linach i przeciąga wysoko nad ziemią na drugi brzeg (zobacz zdjęcie).
W 1756 r. Pistyń otrzymuje prawo magdeburskie, co znacznie przyśpiesza rozwój osady i osiedlanie się Polaków i Żydów. Do początku XX w. mieszkańcy miasteczka słynęli z kuśnierstwa i wyrobu huculskich kożuchów. W okresie międzywojennym innowacyjną firmą, jak na tamte czasy, była produkcja siatek do włosów nad czoło, czyli ozdoby dla kobiet (fabr. de filets p. le front).
Mechanizm do transportu
trumny przez rzekę
Siatka do włosów - może z Pistynia?
Źródło: www.slubnesos.pl
Według spisu ludności z 1921 r., w Pistyniu znajdowało się 746 budynków mieszkalnych, w których mieszkało 525 żydów, 499 rzymskich katolików, 2280 grekokatolików i 2 „innego wyznania chrześcijańskiego”. Inaczej wyglądał podział narodowościowy: 59 Żydów, 989 Polaków, 2258 Rusinów – razem 3306 osób .
Dojście do cerkwi dzisiaj
W latach 40-tych i 50-tych XX wieku Pistyń był silnym ośrodkiem ukraińskich nacjonalistów, a w lesie znajdowała się ich kryjówka przed niemiecką i radziecką władzą. Na miejscu dawnej kryjówki w 2015 r. leśniczy znalazł tubę z archiwalnymi dokumentami oddziału UPA. Już pół roku później, wysiłkiem mieszkańców i sponsorów, stworzono tam propagandowe muzeum oporu, przemilczając jednocześnie zbrodnie na polskiej ludności.

Historia parafii
herb Łodzia
Kościół rzymskokatolicki pw. Trójcy Przenajświętszej w Pistyniu ufundowała w 1776 r. Marianna (Maria?) Ponińska, wdowa po Józefie Ponińskim h. Łodzia. Był on drewniany, konsekrowany w 1778 r. Tuż przed II wojną światową w parafii mieszkało 986 wiernych (nie licząc żydów i grekokatolików). Oprócz miasteczka z osiedlem Wybranówka należały do niej następujące wsie: Brustury, Kropiwiszcze, Prokurawa, Mykietyńce, Szeszory, Tracze, Utoropy. Większość mieszkała w Pistyniu i Szeszorach (odpowiednio 450 i 230, dane z 1936 r.). Interesujące jest, że 30 lat wcześniej parafia była liczniejsza i liczyła 1022 dusze.
W okresie międzywojennym przy parafii istniały grupy duszpasterskie:
Mapa z 1923 r.
PAK – Parafialna Akcja Katolicka
KSM - Katolickie Stowarzyszenie Mężczyzn,
KSK - Katolickie Stowarzyszenie Kobiet,
KSMM - Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Męskiej,
KSMŻ - Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Żeńskiej,
BR – Bractwo Różańcowe
PDRW – Papieskie Dzieło Rozkrzewiania Wiary.

W XX wieku w parafii posługiwali oddani duszpasterze:
­ Ks. Wojciech Serafin Schultz (1888?- 7 XII 1905)
 Ks. Leon Ryś (7 XII 1905- 12 II 1906)
­ Ks. Maksymilian Majewski (5 VII 1906-1923/24?)
­ Ks. Izydor Węgrzyniak (1923/24?-1930) 
­ Ks. Józef Grzesiowski (1930-1939)
o. Wit Bolesław Nowakowski OFM Conv (1939-1942)
­ Ks. Józef Grzesiowski (1942-1943)
­ o. Beniamin Kożuszek OFM Conv (1943)
­ o. Benedykt Porzycki OFM Conv (1943)
­ ks. Roman Piątkowski (1943-1944).
W latach 1940-1943 w parafii Pistyń mieszkały również siostry ze zgromadzenia Franciszkanek Rodziny Maryi usunięte ze swojego domu w Jezupolu przez Sowietów: s. Rafaela Szulc, s. Emilia Szwarczewska i s. Agnieszka  Siwiec.

Jeśli parafia żyła w takim duchowym rozwoju, to dlaczego w 1943 r. wyjechały stamtąd siostry, a księża się wtedy często zmieniali? Co takiego się wydarzyło? Odpowiedź przeczytasz w następnych częściach tej pracy.
opr. A. Więch

piątek, 4 grudnia 2015

Śniatyn bastionem banderowców - odsłonięcie i POŚWIĘCENIE pomnika Bandery

Zdjęcia ze strony: http://stanislavske.tv/
Tak, to niestety prawda. Dziś, odwiedzając chorych, dowiedziałem się, że część mieszkańców Zabłotowa z własnej woli pojechała do Śniatyna, by uczcić Stepana Banderę. Na uroczystości byli obecni także kapłani wschodni, prawdopodobnie prawosławny i grekokatolicki. Nasz rzymskokatolicki proboszcz w tym mieście, chociaż Ukrainiec (bez polskich korzeni), jest kojarzony stereotypowo z Polską i nie został zaproszony.
Śniatyn ma mocne tradycje nacjonalistyczne. W centrum miasta stał już wcześniej pomnik Wasyla Adrusiaka ps. "Rizun" (Rzeźnik), odpowiedzialnego za działalność OUN-UPA w powiecie śniatyńskim w czasie wojny i okresie międzywojennym. W powiecie, wg szacunkowych danych, zostało zamordowanych z rąk banderowców ponad 300 Polaków i "sprawiedliwych Ukraińców", którzy ich ratowali. W Śniatynie znajduje się muzeum walk UPA i W. Andrusiaka.
Teraz, by nie odstawać od mody stawiania pomników "wybitnym Ukraińcom", postanowiono uczcić największego z "herojiv" - bohaterów...
Na odsłonięciu pomnika byli obecni emerytowani nacjonaliści oraz neobanderowcy z Prawego Sektora. Każde pokolenie, które żyje w propagandzie historycznej, nie widzi nic złego w zbrodniczej organizacji, bo nic o tym nie wie lub nie chce wiedzieć, a mówienie o czarnych stronach UPA jest na Ukrainie oficjalnie karalne...

poniedziałek, 8 czerwca 2015

Historia o mordzie w Nowosielicy na falach Radia Rzeszów

Po zamieszczeniu mojego posta pt. Na tropach zbrodni w Nowosielicy (woj. stanisławowskie, pow. Śniatyn) udało się nagłośnić przemilczaną prawdę. Z jednej strony, dzięki stronie o Zabłotowie, do pani Jadzi zgłosiła się rodzina z Kanady. Z drugiej, pani Grażyna Bochenek z Polskiego Radia Rzeszów nagrała reportaż o przeszłości i teraźniejszości mojej parafianki. Dziękuję jej za to niezmiernie!
Klikając na logo radia, możesz odsłuchać gotowy materiał. 

piątek, 14 listopada 2014

Na tropach zbrodni w Nowosielicy (woj. stanisławowskie, pow. Śniatyn)

Polski cmentarz z oddali. Nowosielica.
Jadę z p. Jadwigą Nowicką z d. Piątkowska do wsi Nowosielica (ukr. Novoselycja, Новоселиця) w pow. śniatyńskim. Sama p. Jadzia mieszka od wojny w Zabłotowie, jest Polką, chociaż polskiego paszportu nigdy nie miała. Ojciec p. Jadzi zmarł w 1942 r., niewykluczone, że "z udziałem osób trzecich". Do Nowosielicy udajemy się między innymi, by znaleźć miejsce jego pochówku.

czwartek, 23 października 2014

Pamięć o ofiarach ludobójstwa w Trójcy (pow. Śniatyn)

Dziś mija 70. rocznica mordu Polaków we wsi Trójca, par. i gm. Zabłotów, pow. Śniatyn.
Warunki pogodowe (ciągły deszcz) utrudniły planowany wcześniej przyjazd parafian na zbiorową mogiłę, w której pochowano 64 osoby - większość ofiar. Myślę, że chętni łączyli się duchowo z tym miejscem na modlitwie. Niestety, nie było żadnej delegacji ze strony polskiej (oprócz mnie...). W końcu wieś Trójca k. Zgorzelca swoją nazwę "zawdzięcza" wiosce na Pokuciu.
Tuż przed godziną 15:00 wyjechałem spod kościoła w Zabłotowie do oddalonej kilka kilometrów Trójcy. Tam, przy skrzyżowaniu, na wzniesieniu po lewej, znajduje się miejsce, gdzie stał drewniany kościół dojazdowy. Kościół zniszczono po wojnie, a na działce wzniesiono pomnik ku czci współmieszkańców - poległych żołnierzy Armii Czerwnonej. W głębi działki, za istniejącą wtedy świątynią, wkrótce po rzezi wykopano jamę, do której złożono znalezione ciała Polaków. W innych miejscach pochowano szczątki osób znalezionych w następnych dniach. Na wieczornej Eucharystii pamiętaliśmy o "trahicznych podijach" sprzed 70 lat, prosząc o Boże Miłosierdzie dla nieżyjących i nawrócenie żyjących, być może, zabójców.
Wg różnych wersji, zginęło od 58 do 86 Polaków i 9-14 Ukraińców. Jak podają najbardziej wiarygodne źródła, z rąk banderowców 23 października 1944 r. zginęło w Trójcy 90 osób, w tym dwie rodziny ukraińskie (9 osób) ratujące polskich sąsiadów i Żydówka żyjąca w kryjówce u Polaków. W miarę możliwości czasowych, spróbuję przybliżyć wkrótce te tragiczne wydarzenia. Póki co, odsyłam do opracowanej informacji o zbrodni na stronie Wikipedii.
"Jeśli zapomnę o nich,
Ty, Boże, zapomnij o mnie..."
Pragnę serdecznie podziękować Panu Szczepanowi Siekierce za przysłanie książki o ludobójstwie w województwie stanisławowskim. Ta publikacja pomoże w edukacji miejscowych ludzi szukających prawdy, która jest przemilczana lub zdeformowana.
Lista ofiar jest dłuższa
 niż lista pochowanych w tym miejscu

Pan Szczepan Siekierka jest byłym żołnierzem Armii Krajowej. Od 1991 roku pełni funkcję Prezesa Stowarzyszenia Upamiętnienia Ofiar Zbrodni Ukraińskich Nacjonalistów, którego był współorganizatorem. Celem Stowarzyszenia jest gromadzenie dokumentacji i relacji świadków o ludobójstwie dokonanym na ludności polskiej na Kresach Południowo - Wschodnich Rzeczypospolitej.
TUTAJ zobacz porządkowanie mogiły przez polskich wolontariuszy w 2015 r.

PS. ZWRACAM SIĘ Z PROŚBĄ DO RODAKÓW POCHODZĄCYCH Z TRÓJCY o nadsyłanie wspomnień o codziennym życiu i tragicznych chwilach związanych z mordem i wyjazdem. Bardzo ważne jest zebranie starych zdjęć, by zachować je dla przyszłych pokoleń! Może ktoś ma zdjęcia zniszczonego kościoła z Trójcy?
parish.zabolotiv@gmail.com

piątek, 11 lipca 2014

Chocimierz (ukr. Chotymyr, Хотимир)

W odległości 9 km od Obertyna leży wioska Chocimierz (dziś Chotymyr) licząca 890 mieszkańców. Pierwszy raz pojawia się w źródłach w 1443 r. i w tym samym stuleciu uzyskuje status miasteczka. W okresie międzywojennym Chocimierz był siedzibą gminy w pow. tłumackim, w woj. stanisławowskim. Żyło tu 3000 osób: Ukraińców, Polaków i Żydów. 
Parafia rzymskokatolicka założona w 1602 r. przez Wojciecha Chocimierskiego, starostę lubaczowskiego. W XIX w. w jej skład wchodziło 10 wiosek (Borodyczyn, Bortniki, Isaków, Piotrów, Siekierczyn, Podwerbce, Pużniki, Żabokruki, Żywaczów). Ze względu na rozległe terytorium, na początku XX w. istniały kościoły dojazdowe: drewniany z 1912 r. w Pużnikach (4 km, 320 rzym.-kat.) i murowany z 1896 r. w Żywaczowie (10 km, 450 rzym.-kat.), a w latach 20-tych wybudowano kaplicę w sąsiednich Igrzyskach.
Kościół parafialny pw. św. Michała Archanioła zbudowany w 1818 r., konsekrowany w 1883 r. ucierpiał w czasie ostrzału artylerii w 1916 r., jednak z pewnością był później remontowany. Świątynia położona jest przy drodze wylotowej na Tłumacz jako ostatni budynek. Widocznie w jej pobliżu do 1945 r. była kolonia polskich osadników i dwór. Dziś po polskich domach w zasadzie nie ma śladu, we dworze Włodzimierza Jełowickiego urządzono szkołę, a kościół to faktyczna ruina - nie znalazłem go nawet na liście ukraińskich zabytków. Być może, niektóre budynki na lewobrzeżnej, północnej części wioski pamiętają polskich właścicieli.
Dwór w Chocimierzu
Swego czasu, miejscowym proboszczem był starszy brat Franciszka Karpińskiego - ks. Antoni Karpiński. Przy murze okalającym kościół znajduje się krzyż z mogiłą zagadkową tabliczką ("Tu spoczywa biskup Antoni [nieczytelna litera]yrawski). Okazuje się, że chodzi o byłego proboszcza, ks. Antoniego Górawskiego (ur. 1864, wyśw. 1891, w Chocimierzu od 1900, zm. 21.04.1924). Przyczynił się on do budowy kaplicy dojazdowej w Pużnikach, wspierał powstanie parafii w Jezierzanach (1912) na granicy parafii Chocimierz i Tłumacz. 27 II 1907 r. został uhonorowany tytułem kanonika (expositorio canonicale). W latach 1910-1916 siostry służebniczki starowiejskie prowadziły w parafii ochronkę.
Prawdopodobnie ks. kan. Jakub Marszał.
Chocimierz, 1939 r. Źródło: MHF.

Parafia Chocimierz liczyła w 1939 r. 1379 wiernych - 120 osób więcej, niż 60 lat wcześniej. Trudno jednak wytłumaczyć liczbę 1822 parafian w 1926 r. Być może to błąd w odczytaniu liczby "8" i "3". Przy parafii mieszkańcy organizowali się w następujących grupach:
PAK - Parafialna Akcja Katolicka,
KSM - Katolickie Stowarzyszenie Mężczyzn,
KSK - Katolickie Stowarzyszenie Kobiet,
KSMM - Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Męskiej,
KSMŻ - Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Żeńskiej,
BNS - Bractwo Najświętszego Sakramentu,
RŻ - Żywy Różaniec [1].
Ostatnim proboszczem rzymskokatolickim był ks. kan. Jakub Marszał (ur. 1882, wyśw. 1909, w Chocimierzu od 1932). Po wojnie wyjechał z rodakami na Ziemie Zachodnie i od 1946 r. rezydował w Bielanach Wrocławskich, gdzie służył jako duszpasterz dla ludności polskiej w Ołtaszynie, Klecinie i Bielanach Wr. W 1948 r. mianowany na administratora w Borku Strzelińskim. Tam też zmarł 1 II 1958 r.[2]
Poniżej cytuję ostatni znany dokument źródłowy o parafii Chocimierz pisany ręką ks. Jakuba Marszała 15 IV 1945 r.:
"Wysiedleni w roku 1944 parafianie chocimierscy powrócili częsciowo w czasie żniw. Z początku marca obecnego roku, wskutek mordów banderowskich opuścili swe osiedla zniszczone przenosząc się częściowo do Obertyna. [...] Większa część ludności wyemigrowała do Tłumacza, a stąd do Stanisławowa, gdzie czekają na wyjazd [...]."[3]
Obecnie wioska słynie z tradycji banderowskich (tutaj była jedna z ostatnich w powiecie kryjówek UPA zlikwidowanych przez NKWD) oraz z najstarszej żyjącej Ukrainki (117 lat - wg danych z lutego 2014 r.). W czasie wojennej zawieruchy ukraińscy policjanci i banderowcy zamordowali do 1945 r. 30  miejscowych Polaków.